28 فوریه 2025- تحقیقات جدید دانشگاه داندی نشان داده است که استفاده از هوش مصنوعی (AI) برای تجزیه و تحلیل عکس‌های گرفته شده در طول غربالگری‌های معمول چشم افراد دیابتی، پنجره ای به سلامت کلیه ها ارائه می دهد.
این رویکرد جدید ابتکاری می تواند پیش بینی کند که آیا افراد مبتلا به دیابت نوع 2 سال ها قبل از ظهور علائم احتمال ابتلا به بیماری مزمن کلیوی را دارند یا آزمایش های فعلی قادر به تشخیص مشکلات کلیوی هستند تا امکان مداخله و درمان زودتر را فراهم کنند. این مطالعه در کنفرانس متخصصان دیابت بریتانیا در سال 2025 که در 26 تا 28 فوریه برگزار شد، ارائه گردید.
در دیابت نوع 2 انسولین ساخته شده توسط سلول های لوزالمعده به درستی کار نمی کند یا پانکراس انسولین کافی تولید نمی کند. این می تواند منجر به افزایش خطرناک قند خون شود که در طول زمان می تواند آسیب های گسترده ای به بدن وارد کند و منجر به عوارض جدی مانند حملات قلبی و سکته مغزی، از دست دادن بینایی و بیماری کلیوی شود.
بیماری کلیوی مرتبط با دیابت می تواند در طی سالیان متمادی بی سر و صدا ایجاد شود و اغلب تا زمانی که شدید نشود، ناشناخته باقی می ماند. از هر پنج فرد مبتلا به دیابت، یک نفر در طول زندگی خود به درمان بیماری کلیوی نیاز دارد. دیابت یکی از علل اصلی مرحله نهایی بیماری کلیه است، به طوری که تقریباً از هر سه نفری که نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه دارند، یک نفر به دیابت مبتلا است.
در بریتانیا به طور مرتب از هر فردی که برای بیش از 12 سال مبتلا به دیابت است، برای غربالگری چشم دعوت می شود، جایی که عکس‌هایی از شبکیه گرفته می شود تا نشانه‌های آسیب بررسی شود. در این مطالعه ی جدید، محققان دانشگاه‌های داندی و گلاسکو بررسی کردند که آیا تجزیه و تحلیل عکس‌های غربالگری چشم با کمک هوش مصنوعی می تواند افرادی را که احتمال دارد در آینده به بیماری کلیوی مبتلا شوند، شناسایی کند.
این تیم به رهبری دکتر الکساندر دونی، ابزار هوش مصنوعی را با استفاده از نزدیک به 1 میلیون عکس غربالگری چشم از تقریباً 100000 فرد مبتلا به دیابت نوع 2 در اسکاتلند توسعه دادند. عکس‌ها با داده‌های موجود در مورد سلامت کلیه ها مرتبط بودند و ابزار هوش مصنوعی برای تمایز بین تصاویر افراد با یا بدون بیماری کلیوی آموزش داده شد. سپس این ابزار با داده های تقریباً 30000 فرد مبتلا به دیابت نوع 2 تأیید شد.
ابزار هوش مصنوعی آنها، بیماری کلیوی موجود را با دقت 86 درصد شناسایی کرد. محققان گفتند: در افراد بدون بیماری کلیوی نیز با دقت 78 درصد می توان پیش بینی کرد که چه کسانی در پنج سال آینده به آن مبتلا خواهند شد. به طور مهمی، هوش مصنوعی بهتر از آزمایش‌های سنتی عملکرد کلیه را بررسی کرد و خطر بیماری کلیوی در آینده را در افرادی که آزمایش استاندارد هیچ هشداری ارائه نمی کرد، تشخیص داد.
محققان امیدوارند که استفاده از هوش مصنوعی برای باز کردن سرنخ های پنهان در تصاویر غربالگری چشم بتواند نحوه تشخیص بیماری کلیوی را تغییر دهد. با شناسایی افراد در معرض خطر سال‌ها قبل از علائم یا آزمایش‌های فعلی، این ابزار جدید می تواند به مداخلات زودهنگام در آینده برای میلیون‌ها نفر کمک کند تا از اثرات مخرب بیماری کلیوی در امان بمانند.
دکتر الیزابت رابرتسون، مدیر تحقیقات دیابت انگلستان، گفت: "آسیب کلیه اغلب تا زمانی که شدید شود، بی صدا پیشرفت می کند و تشخیص زودهنگام بسیار مهم است. این تحقیق جذاب پنجره جدیدی را به سلامت کلیه - از طریق چشم‌ها - ارائه کرده است.این ابزار هوش مصنوعی با آشکار کردن الگوهای نامرئی در تصاویر گرفته شده در طول غربالگری چشم، می تواند در آینده متخصصان مراقبت‌های بهداشتی را از علائم اولیه آسیب کلیه آگاه کند. این فرصتی حیاتی برای ارائه پشتیبانی مناسب برای کند کردن یا توقف پیشرفت بیماری کلیوی است که در نهایت می تواند جان انسان ها را نجات دهد."
از طریق استفاده از قدرت هوش مصنوعی، این رویکرد می تواند غربالگری معمولی چشم دیابتی را به ابزاری همه کاره برای پیش بینی سایر عوارض مرتبط با دیابت تبدیل کند.
دکتر Doney، سرپرست این مطالعه، گفت: "شبکیه در پشت چشم تنها جایی است که شبکه ی شکننده عروق خونی، که برای سلامت همه اندام های بدن حیاتی است، به راحتی قابل تجسم و عکس برداری است. هوش مصنوعی را می توان برای دیدن ویژگی‌ها و الگوهای اولیه در این عکس ها که انسان قادر به دیدن آنها نیست، آموزش داد. وجود عروق خونی شکننده و نشت کننده می تواند نشان دهنده کاهش سلامت در سایر اندام ها، مانند کلیه در این مورد، قبل از اینکه آزمایش های بالینی متعارف سرنخی از آن ارائه دهد، باشد. این به پزشکان فرصت بیشتری را می دهد تا قبل از آسیب دائمی کلیوی از این اطلاعات استفاده کنند."
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-02-ai-analysis-eye-images-window.html